สานต่อพระราชปณิธานสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ สสส. สานพลังชุมชน หนุนกองทุนแม่ของแผ่นดิน ยกระดับบ้านโหนดหมู่ พัทลุง “ชุมชนดูแลชุมชน” สร้างระบบบริหารจัดการแบบบูรณาการ พัฒนาเยาวชนและอาชีพ ลดปัญหายาเสพติดจากฐานทุนทางสังคม สู่นวัตกรรมชุมชนต้นแบบด้านสุขภาวะของประเทศ
นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กล่าวว่า สืบเนื่องจากพระราชปณิธานของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงห่วงใยและเล็งเห็นปัญหายาเสพติดแพร่ระบาดในสังคมไทย ด้วยทรงตระหนักว่ายาเสพติดทำลายชีวิตและบั่นทอนสุขภาพของประชาชน จึงได้พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ให้นำไปใช้ประโยชน์ในการป้องกันและขจัดปัญหายาเสพติดอย่างยั่งยืน รวมทั้งพระราชทาน “เงินขวัญถุงกองทุนแม่ของแผ่นดิน” เพื่อสร้างขวัญและกำลังใจแก่ประชาชนใน 76 จังหวัดทั่วประเทศ ตั้งแต่ปี 2548 เป็นต้นมา เพื่อให้ประชาชนมีความเป็นอยู่ที่ดี มีสุขภาพแข็งแรง และสามารถประกอบอาชีพเลี้ยงดูตนเองและครอบครัวได้ ทั้งยังสอดคล้องกับแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ด้านการพัฒนาคุณภาพชีวิตของราษฎรอย่างยั่งยืน
“เพื่อสนองพระราชปณิธานอันทรงคุณค่านี้ สสส. ได้ร่วมสนับสนุนการพัฒนาศักยภาพแกนนำในพื้นที่ทั่วประเทศให้ร่วมกันป้องกันยาเสพติดและพลิกชีวิตผู้เสพกลับคืนสู่ชุมชน ผ่านการบูรณาการกับกองทุนแม่ของแผ่นดิน โดยมี ‘กองทุนแม่ของแผ่นดินต้นแบบจังหวัดพัทลุง บ้านโหนดหมู่ หมู่ที่ 9 ตำบลหารเทา อำเภอปากพะยูน จังหวัดพัทลุง’ เป็นตัวอย่างของชุมชนเข้มแข็งจากฐานทุนทางสังคม ที่มีหน่วยงานและชุมชนต่าง ๆ เข้ามาเยี่ยมชมและศึกษาดูงาน เพื่อนำไปประยุกต์ใช้แก้ไขปัญหายาเสพติดในพื้นที่ของตนเอง สสส. สนับสนุนการดำเนินงานขับเคลื่อนเสริมพลังชุมชนเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด โดยใช้กลไก ‘กองทุนแม่ของแผ่นดิน’ เป็นศูนย์กลาง พร้อมพัฒนาศักยภาพของแกนนำ วิทยากร และเครือข่ายในพื้นที่ ควบคู่กับการจัดทำแผนชุมชนแบบมีส่วนร่วม และพัฒนากิจกรรมต่อเนื่อง เช่น อบรมเยาวชน กิจกรรมจิตอาสา และศึกษาดูงานแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับเครือข่ายทั่วประเทศ” นพ.พงศ์เทพ กล่าว
นายรื่น แจ้งกระจ่าง กำนันตำบลหารเทา อำเภอปากพะยูน จังหวัดพัทลุง กล่าวว่า ตำบลหารเทา อำเภอปากพะยูน จังหวัดพัทลุง ได้ขับเคลื่อนงานสุขภาวะชุมชนตั้งแต่ปี 2564 โดยร่วมเป็นเครือข่ายร่วมสร้างชุมชนท้องถิ่นน่าอยู่ และยกระดับขึ้นเป็นศูนย์จัดการเครือข่ายสุขภาวะชุมชน (ศจค.) ร่วมกับตำบลเครือข่ายอีก 8 ตำบลในพื้นที่ภาคใต้ มีการขับเคลื่อนการนำใช้ข้อมูลและการมีส่วนร่วมของ 4 ภาคีหลัก ได้แก่ ท้องที่ ท้องถิ่น หน่วยงานรัฐ และภาคีชุมชน ร่วมวิเคราะห์ปัญหา ทุนทางสังคม และออกแบบแนวทางพัฒนานวัตกรรม 7 ประเด็นสำคัญ เช่น ลดเหล้า ยาสูบ ดูแลผู้สูงอายุ จัดการขยะ ระบบอาหารชุมชน และพัฒนาหมู่บ้านจัดการตนเอง เป็นต้น หนึ่งในรูปธรรมเด่น คือ บ้านโหนดหมู่ หมู่บ้านจัดการตนเอง ชุมชนเกษตรกรรมที่เคยเผชิญปัญหายาเสพติด แต่สามารถลุกขึ้นจัดการตนเองด้วยแนวคิด “ชุมชนดูแลชุมชน” ภายใต้หลักเศรษฐกิจพอเพียง ร่วมขับเคลื่อนกับกองทุนหมู่บ้านและกลุ่มออมทรัพย์จนเกิดระบบบริหารจัดการที่เข้มแข็ง ทำให้คนในชุมชนมีรายได้ ลดปัญหาสังคม และยกระดับคุณภาพชีวิต โดยบูรณาการทำงานร่วมกับกองทุนหมู่บ้าน กองทุนพัฒนาศักยภาพหมู่บ้านและชุมชน (SML) และกลุ่มออมทรัพย์ เพื่อสร้างระบบบริหารจัดการที่มีเอกภาพและใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า
“บ้านโหนดหมู่ถือเป็นชุมชนที่รวมพลังของคนในพื้นที่ได้อย่างเข้มแข็ง ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการดูแลตามแนวพระราชดำริของในหลวงรัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ โดยยึดหลักเศรษฐกิจพอเพียง ช่วยให้คนในชุมชนมีอาชีพ มีรายได้ ลดปัญหายาเสพติดได้อย่างเห็นผลจริง และเป็นตัวอย่างให้กับหมู่บ้านใกล้เคียงได้ศึกษาและนำไปปรับใช้ ปัจจุบันกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านโหนดหมู่ได้พัฒนาเป็นศูนย์เรียนรู้ต้นแบบ มีศูนย์ข้อมูลชุมชนและวิทยากรกระบวนการที่ทำงานอย่างต่อเนื่อง พร้อมเปิดเป็นแหล่งศึกษาดูงานขององค์กรภาครัฐ ภาคีเครือข่าย และชุมชนอื่น ๆ จนได้รับการยอมรับว่าเป็นนวัตกรรมชุมชน ที่สะท้อนแนวคิดชุมชนจัดการตนเองด้วยพลังทุนทางสังคมอย่างแท้จริง” นายรื่น กล่าว
