เปิดโมเดลศาลายาปลอดนิโคติน ป้องกันเด็กตั้งแต่ต้นทาง

มหาวิทยาลัยมหิดลเปิดโครงการ Salaya No Nicotine Generation ขยายแนวคิดมหาวิทยาลัยปลอดบุหรี่สู่ชุมชนศาลายา ตั้งเป้าเด็กเกิดปี 2560 เป็นต้นไปเติบโตโดยไม่เข้าสู่วงจรบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า และนิโคตินตลอดชีวิต

มหาวิทยาลัยมหิดลเดินหน้าขยายผลนโยบายมหาวิทยาลัยปลอดบุหรี่สู่ชุมชนรอบศาลายา ผ่านโครงการ “Salaya No Nicotine Generation” โดยตั้งเป้าสร้างคนรุ่นใหม่ที่เกิดตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2560 ให้เติบโตในสภาพแวดล้อมที่ปลอดจากบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า และผลิตภัณฑ์นิโคตินตลอดชีวิต แนวคิดดังกล่าวเปิดตัวในงาน “MU Unmasking the Vape Deception: กระชากหน้ากากกลลวง ปกป้องเยาวชนจากบุหรี่ไฟฟ้า” เนื่องในวันงดสูบบุหรี่โลก ซึ่งรวบรวมเครือข่ายด้านสุขภาพ โรงเรียน ชุมชน และองค์กรท้องถิ่นในพื้นที่ศาลายาเข้าร่วมขับเคลื่อน

ศ.พญ.สุวรรณา เรืองกาญจนเศรษฐ์ จากศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ ระบุว่า แม้อัตราการสูบบุหรี่ของคนไทยจะลดลงจากร้อยละ 32 เหลือ 16.7 ในช่วงปี 2532–2567 แต่การลดลงเริ่มชะลอตัวหลังการแพร่ระบาดของบุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มเยาวชน โดยเฉพาะวัยรุ่นหญิง จึงมีการผลักดันแนวคิด Nicotine-Free Generation ที่มุ่งป้องกันไม่ให้คนรุ่นใหม่เข้าถึงผลิตภัณฑ์นิโคตินตั้งแต่แรก เนื่องจากนิโคตินส่งผลกระทบต่อสมองเด็กและเยาวชนโดยตรงในช่วงที่ร่างกายยังอยู่ระหว่างการพัฒนา

ด้านมหาวิทยาลัยมหิดลนำประสบการณ์จากการเป็นมหาวิทยาลัยปลอดบุหรี่มาตั้งแต่ปี 2552 มาพัฒนาระบบเฝ้าระวัง การสื่อสาร และการช่วยเลิกบุหรี่ในรูปแบบครบวงจร ทั้งการใช้ระบบแจ้งเบาะแสผ่าน QR Code การจัดพื้นที่ปลอดบุหรี่ การสร้างสื่อสารโดยนักศึกษา รวมถึงการจัดตั้ง Ex(it) Program เพื่อช่วยเหลือเยาวชนอายุ 10–18 ปีที่เริ่มติดนิโคตินแล้ว ขณะเดียวกันโครงการยังมุ่งทำงานเชิงป้องกันกับเด็กระดับประถมศึกษาปีที่ 4 ซึ่งเป็นช่วงวัยก่อนเข้าสู่วัยอยากลอง โดยใช้ความร่วมมือจากโรงเรียน ครอบครัว ชุมชน และหน่วยงานท้องถิ่น เพื่อสร้างวัฒนธรรมศาลายาปลอดนิโคตินให้เกิดขึ้นอย่างยั่งยืนในระยะยาว