เคยสงสัยไหมว่า ทำไมเมื่อกลับมานั่งที่โต๊ะทำงานหลังจากหยุดยาว เราถึงรู้สึกเหมือนใจยังติดอยู่ที่สถานที่ท่องเที่ยว การจ้องหน้าจอคอมพิวเตอร์เป็นเวลานานโดยที่ไม่สามารถเริ่มต้นทำงานได้ ไม่ใช่สัญญาณของความขี้เกียจเสมอไป แต่นี่คือสภาวะที่เรียกว่า “Post-Holiday Blues” หรือภาวะอารมณ์ดิ่งหลังวันหยุดยาว ที่ทำให้คนทำงานรู้สึกเหมือนเกิดอาการ “ถอนความสุข” ออกจากระบบประสาทอย่างกะทันหัน
“Post-Holiday Blues” ภาวะอารมณ์ดิ่งหลังวันหยุดยาว
ในทางจิตวิทยา สภาวะนี้อธิบายได้ด้วยปรากฏการณ์ความแตกต่างอย่างสุดขั้ว ระหว่างช่วงเวลาที่มีอิสระสูง กับช่วงเวลาที่ต้องกลับมาอยู่ภายใต้กฎระเบียบและภาระหน้าที่ความรับผิดชอบ
งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยคิล (Keele University) ระบุว่าสภาวะหดหู่หลังหยุดยาวส่งผลกระทบต่อระดับฮอร์โมนความเครียด (Cortisol) ซึ่งจะพุ่งสูงขึ้นทันทีเมื่อเราเริ่มนึกถึงภาระงานที่ค้างคาอยู่ นอกจากนี้ งานวิจัยของ Mark Shuckard ยังชี้ให้เห็นว่าสมองของมนุษย์ต้องการช่วงเวลาในการปรับตัวเพื่อปรับจูนคลื่นสมองจากโหมดพักผ่อนกลับมาสู่โหมดทำงาน หากการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นเร็วเกินไปจะทำให้ร่างกายและจิตใจรู้สึกเหนื่อยล้ากว่าปกติ
Checklist: เช็กสัญญาณอาการถอนความสุข คุณกำลังเผชิญภาวะนี้อยู่หรือไม่?
ลองสำรวจตัวเองว่ามีอาการเหล่านี้อย่างน้อย 3 ข้อหรือไม่:
- รู้สึกอ่อนเพลียและเหนื่อยง่ายผิดปกติ แม้จะพักผ่อนเพียงพอ
- ขาดสมาธิในการจดจ่อ มีอาการสมองตื้อ ไม่สามารถเริ่มต้นทำงานชิ้นสำคัญได้
- มีความรู้สึกหงุดหงิดหรือวิตกกังวลเมื่อต้องพูดคุยเรื่องเป้าหมายหรือตารางงาน
- รู้สึกเบื่อหน่ายในกิจวัตรประจำวันที่เคยทำได้ตามปกติ
- ใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการดูรูปภาพหรือวิดีโอจากทริปที่ผ่านมา
- มีความกังวลหรือนอนไม่หลับเมื่อนึกถึงภาระงานในวันถัดไป
5 วิธีการปรับสมดุลทางอารมณ์เพื่อดึงศักยภาพกลับสู่การทำงาน
1.เริ่มจากงานเล็กที่ทำสำเร็จได้ง่าย: อย่าเพิ่งรีบพุ่งใส่โปรเจกต์ใหญ่ ให้เริ่มจากงานที่จัดการง่ายและใช้พลังงานน้อยก่อน เช่น การเคลียร์อีเมล หรือการจัดโต๊ะทำงาน การสะสมความสำเร็จเล็กๆ จะช่วยกระตุ้นสารความสุขในสมองและช่วยให้เราพร้อมรับงานที่ยากขึ้นได้ดีขึ้น
2.บำบัดด้วยแสงแดดยามเช้า: การรับแสงแดดธรรมชาติช่วยเพิ่มระดับซีโรโทนิน ซึ่งเป็นสารสื่อประสาทที่ช่วยควบคุมอารมณ์ให้คงที่ ลองเปลี่ยนบรรยากาศมานั่งทำงานใกล้หน้าต่าง หรือเดินออกไปรับแสงแดดในช่วงพักเที่ยงเพื่อปรับสมดุลนาฬิกาชีวิต
3.ตัดวงจรงานหลังเวลาทำการ: ในช่วง 2-3 วันแรกของการกลับมาทำงาน พยายามไม่แบกงานกลับไปทำที่บ้าน เพื่อให้ร่างกายและจิตใจได้พักผ่อนจากหน้าที่รับผิดชอบอย่างแท้จริง ช่วยลดความเหนื่อยล้าสะสมจากการปรับตัว
4.เชื่อมต่อความสัมพันธ์กับเพื่อนร่วมงาน: การพูดคุยแบ่งปันเรื่องราวช่วงวันหยุดกับเพื่อนที่ทำงาน ไม่เพียงแต่ช่วยสร้างบรรยากาศที่ดี แต่ยังช่วยให้สมองรู้สึกถึงความผ่อนคลายและการสนับสนุนจากคนรอบข้าง ซึ่งช่วยลดความเครียดได้เป็นอย่างดี
5.วางแผนกิจกรรมพักผ่อนระยะสั้น: ไม่จำเป็นต้องรอวันหยุดยาวครั้งหน้า ลองวางแผนกิจกรรมเล็กๆ ในวันเสาร์-อาทิตย์ที่กำลังจะถึง เช่น การไปคาเฟ่หรือการออกกำลังกาย เพื่อให้จิตใจมีจุดหมายในการพักผ่อนที่รออยู่ไม่ไกล ช่วยลดแรงกดดันในการทำงานได้
สภาวะอาการถอนความสุขไม่ใช่เรื่องผิดปกติและเป็นเพียงเหตุการณ์ชั่วคราว สิ่งสำคัญคือการมีเมตตาและใจดีต่อตนเองในช่วงรอยต่อของการทำงาน อย่ากดดันตนเองให้ต้องทำงานได้อย่างสมบูรณ์แบบตั้งแต่วันแรก เพราะสมองต้องการเวลาในการปรับจูน เมื่อเราให้เวลาอย่างเหมาะสม พลังงานที่ได้จากการพักผ่อนจะเปลี่ยนเป็นแรงขับเคลื่อนที่มีประสิทธิภาพในระยะยาว
