สถานการณ์การค้าโลกกำลังเผชิญกับความปั่นป่วนครั้งใหญ่ เมื่อศาลฎีกาสหรัฐฯ มีคำพิพากษาด้วยมติ 6 ต่อ 3 สั่งยกเลิกมาตรการกำแพงภาษีของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ที่บังคับใช้มาตั้งแต่ปี 2025 โดยชี้ว่าเป็นการใช้อำนาจโดยมิชอบ
อย่างไรก็ตาม ทรัมป์ได้ตอบโต้คำตัดสินดังกล่าวแบบสายฟ้าแลบ ด้วยการงัด “มาตรา 122 ของกฎหมายการค้าปี 1974” มาใช้ประกาศเก็บภาษีนำเข้า 10% แบบเหมารวมกับสินค้าจากทุกประเทศทั่วโลกทันที แม้ว่าอำนาจตามกฎหมายนี้จะบังคับใช้ได้เพียง 150 วัน ก่อนที่จะต้องพึ่งพาการอนุมัติจากสภาคองเกรสก็ตาม
การประกาศจัดเก็บภาษี 10% ถ้วนหน้ากำลังสร้างความโกลาหลให้ห่วงโซ่อุปทานทั่วโลก ในขณะเดียวกัน แม้คำตัดสินยกเลิกภาษีเดิมจะส่งผลดีให้หุ้นกลุ่มเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ (เช่น Apple, Amazon, NVIDIA, Dell) พุ่งทะยานขึ้นรับข่าวดี แต่ผู้เชี่ยวชาญกลับมองว่า ผู้บริโภคอาจจะยังไม่เห็นการลดราคาสินค้าลงในเร็วๆ นี้ เนื่องจากภาคธุรกิจได้ปรับโครงสร้างราคาเพื่อรองรับต้นทุนและสภาวะเงินเฟ้อไปจนชินกับกลไกตลาดแล้ว
ย้อนกลับไปถึงที่มาของสถานการณ์ตึงเครียดนี้ ศาลฎีกาสหรัฐฯ ระบุชัดเจนว่าประธานาธิบดีทรัมป์ไม่มีอำนาจตาม “กฎหมายอำนาจทางเศรษฐกิจฉุกเฉินระหว่างประเทศ ปี 1977” (IEEPA) ในการเรียกเก็บภาษีนำเข้า โดยชี้ว่าอำนาจการเก็บภาษีเป็นของสภาคองเกรสเท่านั้น มีรายงานว่าทรัมป์ทราบข่าวนี้ระหว่างงานเลี้ยงอาหารเช้าและโกรธจัดจนสบถด่าศาลอย่างรุนแรง นอกจากนี้ คำตัดสินดังกล่าวยังสร้าง “ระเบิดเวลา” ลูกใหม่ เพราะอาจทำให้รัฐบาลต้องหาเงินมาจ่ายคืนภาษีที่เก็บไปแล้วกว่า 1.75 แสนล้านดอลลาร์ ซึ่งทรัมป์โวยวายว่าเป็นความยุ่งเหยิงและแทบเป็นไปไม่ได้เลย
หากมองย้อนกลับไปถึงจุดเริ่มต้นของนโยบาย “ภาษีทรัมป์ 2.0” สหรัฐฯ ได้เปิดฉากเรียกเก็บภาษีตอบโต้อย่างหนักหน่วงกับหลายประเทศเพื่อแก้ปัญหาขาดดุลการค้า โดยประเทศไทยเองก็เคยตกเป็นเป้าหมายและถูกขู่เรียกเก็บภาษีสูงถึง 36% ก่อนที่จะเจรจาบรรลุข้อตกลงกันได้เมื่อปลายปี 2025 โดยไทยยอมลดภาษีนำเข้าสินค้าสหรัฐฯ แลกกับการที่สหรัฐฯ เก็บภาษีสินค้าไทยที่อัตรา 19% แต่จากคำสั่งล่าสุดที่ทรัมป์ประกาศเก็บภาษี 10% แบบไม่สนข้อตกลงเดิม ทำให้ทุกประเทศรวมถึงประเทศไทยต้องกลับมาตั้งรับแรงกระแทกจากกติกาการค้าโลกที่ถูกฉีกทิ้งอีกครั้ง
