นางสาวไทย เป็นการประกวดนางงามรายการที่ 2 ของประเทศไทย ต่อจากนางสาวสยาม โดยในยุคแรกจัดขึ้นเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมส่งเสริมงานฉลองรัฐธรรมนูญ ต่อมาจัดขึ้นเพื่อส่งผู้ชนะเลิศเป็นตัวแทนประเทศไทย ไปประกวดนางงามจักรวาล ในปี ค.ศ 1954 – 1999
ในปี พ.ศ. 2566 นางสาวไทย ได้มีการเปลี่ยนรูปแบบใหม่ โดยใช้รูปแบบการคัดเลือกตัวแทนจังหวัด แต่จนถึงปัจจุบัน ก็ยังไม่สามารถหาตัวแทนให้ครบทั้ง 76 จังหวัด และกรุงเทพมหานคร ได้ และปีที่มีตัวแทนจังหวัดมากที่สุดคือ ปี พ.ศ. 2566 จำนวน 46 จังหวัด ผู้ชนะเลิศตำแหน่ง นางสาวไทย หรือรองชนะเลิศซึ่งเป็นผู้ที่เหมาะสมกับบริบทเวทีต่างๆ จะเป็นตัวแทนประเทศไทยไปประกวดเวทีระดับนานาชาติต่างๆต่อไป
นางสาวไทย 2569 (ประจำปี 2026) มาในแนวคิด “Inspired by Queen Mother” เพื่อเทิดพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ โดยการประกวดเริ่มต้นขึ้นแล้วในช่วงต้นปี 2569 และฝากส่งกำลังแรงเชียร์ใจให้กับเหล่าสาวงามทั้งหมด ได้ใน รอบตัดสินวันที่ 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569 ณ เซ็นทรัลแจ้งวัฒนะ ถ่ายทอดสดทางช่อง MONO29 ตั้งแต่เวลา 20.30 น. เป็นต้นไป
