สรุป 9 พระราชกรณียกิจสำคัญของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงอุทิศพระวรกายเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน ครอบคลุมด้านอาชีพ ศิลปวัฒนธรรม สิ่งแวดล้อม ศาสนา เกษตร สังคมสงเคราะห์ และการศึกษา
- ฟื้นฟูศิลปาชีพ พลิกชีวิตชาวบ้าน
สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงก่อตั้งมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ เพื่อฟื้นฟูงานหัตถกรรมพื้นบ้าน เช่น การทอผ้าไหม การปักผ้า และการจักสาน ช่วยสร้างรายได้ให้ประชาชนในชนบท พร้อมเผยแพร่ผ้าไหมไทยสู่ระดับโลก จนทรงได้รับการยกย่องให้เป็น “สตรีที่แต่งกายงามที่สุดในโลก” หนึ่งในสิบคนเมื่อปี 2505
- พระเมตตาด้านสาธารณสุข
พระองค์ทรงจัดตั้งหน่วยแพทย์พระราชทานและโครงการหมอหมู่บ้าน เพื่อให้บริการสาธารณสุขในพื้นที่ห่างไกล และในช่วงโควิด-19 ทรงพระราชทานอุปกรณ์ป้องกันทางการแพทย์ PAPR แก่โรงพยาบาลทั่วประเทศ เพื่อปกป้องบุคลากรที่ปฏิบัติหน้าที่
- โครงการ “บ้านเล็กในป่าใหญ่” ฟื้นป่าควบคู่คุณภาพชีวิต
พระองค์ทรงริเริ่มโครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่ ที่บ้านห้วยไม้หก จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อให้คนอยู่ร่วมกับป่าอย่างยั่งยืน โดยไม่ทำลายธรรมชาติ ทรงมีพระราชดำริให้จัดหาน้ำทำกินและฟื้นฟูพื้นที่ป่า ปัจจุบันโครงการนี้ขยายสู่หลายจังหวัดทั่วประเทศ
- สืบสานศิลปวัฒนธรรม “โขนพระราชทาน”
สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงฟื้นฟูศิลปะการแสดงโขนให้กลับมารุ่งเรือง จัดสร้างเครื่องแต่งกายโขนตามแบบโบราณ และพัฒนาเป็น “โขนพระราชทาน” ที่งดงามจนยูเนสโกขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติเมื่อปี 2561
- อุปถัมภ์ทุกศาสนาในแผ่นดินไทย
พระองค์ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจด้านศาสนาอย่างต่อเนื่อง ทั้งพุทธ คริสต์ อิสลาม พราหมณ์ฮินดู และซิกข์ ทรงอุปถัมภ์พระภิกษุสงฆ์ สนับสนุนการบูรณะวัด และทรงถือศาสนาเป็นหลักยึดเหนี่ยวจิตใจประชาชนให้ดำรงอยู่ในความดี
- สถาบันสิริกิติ์ ศูนย์รวมศิลป์แห่งแผ่นดิน
จากโรงฝึกศิลปาชีพสวนจิตรลดา ได้ยกระดับเป็น “สถาบันสิริกิติ์” เพื่อสืบสานงานประณีตศิลป์ไทย ผลงานช่างฝีมือชาวบ้านจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ “ศิลป์แผ่นดิน” จังหวัดพระนครศรีอยุธยา แสดงถึงพระปรีชาญาณในการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมไทย
- ฟาร์มตัวอย่างตามพระราชดำริ
ทรงริเริ่มโครงการฟาร์มตัวอย่างเพื่อช่วยเหลือผู้เลิกยาเสพติดและคนตกงาน ให้กลับมาประกอบอาชีพเกษตรอย่างยั่งยืน ปัจจุบันขยายทั่วประเทศและต่อยอดเป็น “ฟาร์มตัวอย่างฯ ต้านภัยโควิด-19” เพื่อสร้างงานและรายได้ในยามวิกฤติ
- พระเมตตาด้านสังคมสงเคราะห์
พระองค์ทรงจัดตั้งมูลนิธิสายใจไทย เพื่อช่วยเหลือทหาร ตำรวจ และอาสาสมัครที่บาดเจ็บจากการปฏิบัติหน้าที่ อีกทั้งทรงให้ความช่วยเหลือผู้ลี้ภัยในเหตุสงครามกัมพูชา โดยพระราชทานอาหาร ยา และส่งครูเข้าไปสอนวิชาชีพแก่ผู้อพยพ
- พระกรุณาธิคุณด้านการศึกษา
สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงจัดตั้งโรงเรียนเจ้าแม่หลวงอุปถัมภ์ในพื้นที่ห่างไกล เพื่อให้เด็กไทยภูเขาได้มีโอกาสเรียนหนังสือ รวมทั้งพระราชทานทุนการศึกษาแก่เด็กยากจนและเด็กพิการทั่วประเทศ เพื่อให้สามารถประกอบอาชีพเลี้ยงตนเองได้ในอนาคต
